Kiruswa atatua mgogoro wa wachimbaji wadogo Mwanza

Na Mwandishi Wetu, Mwanza📍

Naibu Waziri wa Madini, Dkt. Steven Kiruswa, amewataka wachimbaji wadogo wanaomiliki leseni kwa ubia kuweka mifumo ya wazi ya mawasiliano na ushirikiano ili kuzuia migogoro inayoweza kuchelewesha shughuli za uchimbaji na kupunguza manufaa ya rasilimali za madini.

Dkt. Kiruswa alisema ukosefu wa taarifa sahihi miongoni mwa wabia unaweza kuibua tuhuma na kutokuelewana, hata pale ambapo shughuli za uchimbaji bado hazijaanza.

Alitoa kauli hiyo Septemba 15, 2026, jijini Mwanza, wakati akiongoza kikao cha kutatua mgogoro uliowahusisha wachimbaji wadogo wanaomiliki kwa pamoja leseni 33.

Mgogoro huo ulijikita katika malalamiko kwamba baadhi ya wabia walikuwa wakifanya uzalishaji bila kuwashirikisha wenzao na bila kuwapatia stahiki zao.

Hata hivyo, upande mwingine ulieleza kuwa katika leseni hizo bado hakukuwa na uzalishaji, hali iliyoonyesha umuhimu wa kuwepo kwa taarifa sahihi na mawasiliano ya mara kwa mara miongoni mwa wamiliki.

Baada ya kusikiliza pande zote, Dkt. Kiruswa aliwataka wamiliki hao kuweka utaratibu wa pamoja wa mawasiliano na kuhakikisha kila mbia anafahamu hali ya shughuli katika maeneo wanayomiliki.

“Ni muhimu kuweka mfumo wa wazi wa mawasiliano na ushirikiano ili kila mmoja awe na taarifa sahihi kuhusu kinachoendelea katika leseni mnazomiliki kwa pamoja. Ukosefu wa taarifa unaweza kusababisha sintofahamu na hatimaye kuibua migogoro,” alisema.

Alisema pia wamiliki wanapaswa kufahamu mipaka na maeneo ya leseni zao ili kupunguza migongano inayoweza kujitokeza wakati wa utekelezaji wa shughuli za uchimbaji.

Kwa mujibu wa Naibu Waziri, utamaduni wa kuaminiana, kushirikiana na kuheshimiana ni muhimu kwa wachimbaji wanaofanya kazi kwa ubia kwa sababu migogoro kati yao inaweza kuchelewesha uzalishaji na kupunguza mapato ambayo yangeweza kupatikana na pande zote.

“Chuki na kutokuelewana miongoni mwa wabia hakutawasaidia. Badala yake, kunaweza kuchelewesha maendeleo ya shughuli zenu na kupunguza manufaa ambayo mngeweza kuyapata kutokana na rasilimali zilizopo katika maeneo yenu,” alisema.

Dkt. Kiruswa pia ametoa onyo kwa wamiliki wa leseni za madini ambao hawazioniendelezi, akisema Serikali inataka maeneo yenye rasilimali yatumiwe na kuchangia uchumi badala ya kubaki chini ya leseni zisizo na shughuli.

Alisema Serikali haitasita kuchukua hatua dhidi ya leseni zitakazobainika kutotumika kwa mujibu wa masharti yaliyowekwa.

“Mnapopewa leseni na Serikali, mnatakiwa kuzifanyia kazi. Serikali haitaruhusu maeneo yenye leseni kubaki bila kuendelezwa wakati kuna wachimbaji wenye uwezo na nia ya kufanya shughuli za uchimbaji,” alisema.

Alisema leseni zitakazobainika kutotumika kwa mujibu wa taratibu zinaweza kufutwa na maeneo hayo kutolewa kwa wachimbaji wenye uwezo wa kuyaendeleza.

Hatua hiyo inalenga kuongeza matumizi ya maeneo yenye leseni na kutoa nafasi kwa wachimbaji wenye nia ya kuwekeza, badala ya rasilimali kubaki bila kuzalisha ajira, mapato na shughuli za kiuchumi.

Dkt. Kiruswa alisema Serikali chini ya uongozi wa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan imeendelea kuweka mazingira wezeshi kwa wachimbaji wadogo ili washiriki kikamilifu katika sekta ya madini na kunufaika na rasilimali za nchi.

Katika ziara hiyo, Dkt. Kiruswa pia alitembelea na kukagua shughuli za Soko la Madini la Mkoa wa Mwanza, ambako alikagua namna biashara ya madini inavyofanyika.

Alisema masoko rasmi yana nafasi muhimu katika kuwaunganisha wachimbaji na wanunuzi katika mfumo unaotambulika kisheria.

Kwa wachimbaji wadogo, uwepo wa soko rasmi unaweza kupunguza utegemezi wa njia zisizo rasmi za kuuza madini na kusaidia kuongeza uwazi katika biashara.

Dkt. Kiruswa alisisitiza umuhimu wa kuimarisha masoko hayo ili yaendelee kutoa mazingira yanayowawezesha wachimbaji kupata masoko ya uhakika na Serikali kuongeza ufuatiliaji wa biashara ya madini.

Kwa ujumla, hatua zilizochukuliwa Mwanza zinaonyesha msisitizo wa Serikali katika maeneo mawili yanayohusiana: kutatua migogoro inayozuia uzalishaji na kuhakikisha leseni zilizotolewa zinatumika kikamilifuili kuongeza manufaa ya sekta ya madini kwa wachimbaji na uchumi wa Taifa.